Körmös
Erlik'in görünmez elçisi; sol omuzda durur ve sayar.
ÇağIII · Karanlık Çağ ve İnziva
- Âlem
- Yeraltı / Yer
- Tür
- Ruh
- Kudret 2/5
Kodeks levhası · 512×512Kaynaklardafolklor · akademi · dipnotlu
Görünmeyenler
Körmös, Altay kaydında "görünmeyen" demektir: kör- kökü ve olumsuz ek; Radloff bunu "görünmez olan" diye açıklar.[1] Anohin'in Altay kamları ruhları dörde böler: başlangıçtan var olan aru ve kara töz, sonradan olan aru ve kara neme. Son ikisine, yani ölmüş kamların ve ataların ruhlarına, toplu adla körmös denir; kelime ayrıca Erlik'in de içinde olduğu kara töz sınıfını karşılar.[1]
İki yüzü vardır. Aru körmös yurdun bekçisidir, kamı görünmez bir zırh gibi (kurçu) sarar ve kötü ruhlarla savaşır. Kötü körmös Erlik'in ordusudur: "Açgözlü Erlik … ruh için yeryüzüne kötü körmösler gönderir. Ama onlar çoğu kez insanı yer." Ölüm ruhu aldaçı da bu kötü körmöslerden biridir.[1] Yaralar körmösün ısırığıdır; alacakaranlıkta uyunmaz, körmös ruhu çalmasın diye.[4]
Radloff'ta doğumu bilen Erlik hemen bir Körmös gönderir; o, insanın sol omzunda durup bütün kötü işlerini yazar ve ölümde ruhu Erlik'in yargı kürsüsüne götürür.[3] Verbitsky'de ise Erlik örs, çekiç ve körükle "her vuruşta bir kürümes" döverek kendine hizmetkârlar yapar.[2]
Tengri Verse'tekurgusal yorum
Gönderilir, kendi gelmez
Tengri Verse'te Körmös Erlik Han'ın hizmetkârıdır, başka bir şey değil. Kayıttaki temiz körmösler, kamı saran ölmüş kamlar, bu evrende Kam'ın bağlandığı Töz'dür; Körmös adı yalnız Erlik'in ordusuna kalır.
Erlik onları örsünde döver ve dövdüğü şey ona düşen kötü ölülerin ruhudur: örs ile düşen ruh tek hikâyedir. Dördüncü çağa kadar Erlik'in yeryüzüne uzanan gölgesi onlardır; Aldacı, Kırmızı Kuş, başlarıdır.
Bir Körmös gönderilir, kendi gelmez. Sol omuzda durur ve sayar; karanlıkta ısırır; alacakaranlıkta uyuyanın ruhunu çalar. Tek başına bir insanı hasta eder, bir Kam'a karşı duramaz. Bir Kam'ın bağladığı Töz'ün korumasını geçemez, yanan ocağın ışığına giremez. Kodeks onu ikide tutar.
Kaynakça
- Anokhin, A. V. Materialy po shamanstvu u altaitsev. Leningrad, 1924 (pp. 1, 6, 21, 27, 29).
- Verbitsky, V. I. Altayskie inorodtsy. Moscow, 1893 (p. 99).
- Radloff, W. Aus Sibirien II. Leipzig, 1893 (pp. 11–12).
- Küçük, M. A. "Geleneksel Türk Dinî İnanışlarından Mitolojiye: 'Ölüm/Obur Ruhlar'." Gazi Türkiyat 20, 2017.