Alkarısı

Loğusaya musallat olan bu ruh, İnan'ın deyişiyle Çin Seddi'nden Akdeniz kıyılarına kadar tanınır: batıda Al karısı ve Albastı, Orta Asya'da Albastı, Tuva'da Albıs, Altay'da Almış, Yakutlarda Abası.[1] Kazak anlatısında uzun saçlı, korkunç bir kadındır; memelerini omuzlarından geriye atar. Anadolu'da çoğunlukla al gömlekli, yaşlı ve çirkin bir cadı olarak düşünülür, ama güzel olanları da vardır; İnan'a göre aslında bir sarı kızdır.[1][2]

"Bu ruh loğusalara musallat olup ciğerlerini alır ve götürüp suya atar." Suya varırsa anne ölür. Kazak ve Kırgız anlatılarında aldığı organ çoğunlukla akciğerdir; Türkçe ciğer ikisini de karşılar.[1][4] İki türdür: Kara Albastı ağırbaşlı ve ciddidir, yalnız ocaklı adamdan korkar; Sarı Albastı hoppa ve mekkârdır, bir hocanın okumasıyla kaçar.[1] Geceleri atları ahırdan alıp sabaha kadar koşturur, yelelerini örer.[1]

Onu uzak tutan şeyler: demir, silah sesi, ateş, al renk ve ocaklı. Loğusanın başına al kurdele bağlanır, yastığının altına bıçak ya da iğne konur, kırk gün yalnız bırakılmaz.[1][2] Yakalayanlar vücuduna iğne saplayıp onu insan kılığına sokar ve uzun süre hizmetlerinde kullanır; böyle evlere ocak, insanlarına ocaklı denir.[2] Altay'ın kendi kaydında ise albıs yalnızca Erlik'in oğullarının yönettiği bir ağır hastalık ruhudur; loğusa yoktur.[3]